इराणचे चुकीचे वाचन? युद्धाच्या एका आठवड्यानंतर, ट्रम्प आणि अमेरिकेसाठी धोरणात्मक जोखीम वाढत आहेत

इराण विरुद्ध यूएस-इस्त्रायली युद्धाच्या एका आठवड्यानंतर, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प हे लष्करी, आर्थिक आणि राजकीय जोखमीच्या वाढत्या संचाला सामोरे जात आहेत जे लवकर युद्धक्षेत्रातील नफ्याला व्यापक भू-राजकीय विजयात रूपांतरित करण्याच्या प्रयत्नांना गुंतागुंतीत करू शकतात. इराणी सैन्यावरील मोठे हल्ले आणि त्याचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खमेनेई यांच्या हत्येनंतरही, संकट झपाट्याने प्रादेशिक संघर्षात वाढले आहे, ज्यामुळे वॉशिंग्टनच्या नियंत्रणाबाहेरील परिणामांसह दीर्घकाळापर्यंत अमेरिकन लष्करी सहभागाची शक्यता वाढली आहे. विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की उलगडणारी परिस्थिती ट्रम्पच्या मर्यादित ऑपरेशन्सच्या पूर्वीच्या पसंतीशी विरोधाभास आहे, जसे की व्हेनेझुएलामध्ये जानेवारीचा हल्ला आणि इराणच्या आण्विक साइटवर जूनचा हल्ला.वॉशिंग्टनमधील जॉन्स हॉपकिन्स स्कूल फॉर ॲडव्हान्स्ड इंटरनॅशनल स्टडीजच्या लॉरा ब्लुमेनफेल्ड यांनी रॉयटर्सला सांगितले की, “इराण ही एक गोंधळलेली आणि संभाव्य प्रदीर्घ लष्करी मोहीम आहे. “ट्रम्प जागतिक अर्थव्यवस्था, प्रादेशिक स्थैर्य आणि अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकांमध्ये रिपब्लिकन पक्षाची कामगिरी धोक्यात आणत आहेत.”

अस्पष्ट एंडगेम

ट्रम्प यांनी दीर्घ काळापासून युनायटेड स्टेट्सला “मूर्ख” लष्करी हस्तक्षेपापासून दूर ठेवण्याचे वचन दिले आहे. तथापि, विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की इराणची मोहीम, ज्याला ऑपरेशन एपिक फ्युरी असे नाव देण्यात आले आहे, 2003 च्या इराकवरील आक्रमणानंतर अमेरिकेचे सर्वात मोठे सैन्य ऑपरेशन बनले आहे.रॉयटर्सच्या म्हणण्यानुसार, समीक्षकांचा असा युक्तिवाद आहे की प्रशासनाने अद्याप आपली अंतिम उद्दिष्टे किंवा विजय कशासाठी तयार होईल याची तपशीलवार रणनीती स्पष्टपणे स्पष्ट केलेली नाही.व्हाईट हाऊसच्या प्रवक्त्या ॲना केली यांनी ते मूल्यांकन नाकारले आणि म्हणाले की ट्रम्पचे उद्दिष्ट स्पष्ट आहेत – “इराणची बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आणि उत्पादन क्षमता नष्ट करणे, त्यांचे नौदल उद्ध्वस्त करणे, प्रॉक्सींना शस्त्र बनविण्याची त्यांची क्षमता संपवणे आणि त्यांना कधीही आण्विक शस्त्रे मिळवण्यापासून रोखणे.”

घरात राजकीय धोके

आत्तासाठी, परदेशी लष्करी हस्तक्षेपांना विरोध करणाऱ्या काही समर्थकांकडून टीका होऊनही ट्रम्पच्या MAGA बेसचा बराचसा भाग युद्धाला पाठिंबा देत आहे.परंतु विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की जर संघर्ष वाढला किंवा यूएस घातपात वाढला तर समर्थन कमकुवत होऊ शकते. ओपिनियन पोल वाढत्या प्रमाणात सूचित करतात की अपक्षांच्या प्रमुख गटासह अनेक मतदार मध्य पूर्वेतील दुसऱ्या प्रदीर्घ युद्धापासून सावध राहतात. “अमेरिकन लोकांना इराक आणि अफगाणिस्तानच्या चुका पुन्हा करण्यात स्वारस्य नाही,” असे रिपब्लिकन रणनीतीकार ब्रायन डार्लिंग यांनी रॉयटर्सच्या हवाल्याने म्हटले आहे. “नवीन-नवीन-युद्धाच्या आश्वासनांवर विसंबून राहिलेल्या आणि ट्रम्पच्या निर्णयाशी एकनिष्ठ असलेल्यांमध्ये MAGA बेस विभाजित आहे.” या संघर्षात आतापर्यंत सहा अमेरिकन सैनिक मारले गेल्याची नोंद आहे. अमेरिकेत इराण-प्रेरित हल्ल्यांच्या शक्यतेबद्दल टाइम मासिकाच्या मुलाखतीत विचारले असता, ट्रम्प म्हणाले: “मला अंदाज आहे … मी म्हटल्याप्रमाणे, काही लोक मरतील.” मध्यपूर्वेसाठी अमेरिकेचे माजी राष्ट्रीय गुप्तचर अधिकारी जोनाथन पॅनिकॉफ यांनी चेतावणी दिली की अमेरिकन जीवितहानी हा एक टर्निंग पॉइंट बनू शकतो. “अमेरिकन हताहत होण्यापेक्षा युद्ध लवकर संपण्याची कोणतीही शक्यता नाही … इराण यावरच अवलंबून आहे,” तो म्हणाला.

प्रादेशिक वाढ

युद्ध आधीच इराण आणि इस्रायलच्या पलीकडे विस्तारले आहे, इराणने यूएस आणि इस्रायली लष्करी सुविधांवर हल्ला केल्याच्या पार्श्वभूमीवर अनेक मध्य-पूर्व राष्ट्रांना लक्ष्य करून संपूर्ण प्रदेशात प्रतिशोधात्मक हल्ले सुरू केले आहेत. लेबनॉनच्या हिजबुल्ला मिलिशियाने इस्रायलशी पुन्हा शत्रुत्व सुरू केले आहे, संघर्षात आणखी एक आघाडी उघडली आहे आणि नेतृत्व गमावल्यानंतरही सहयोगी गटांना सक्रिय करण्याची तेहरानची क्षमता अधोरेखित केली आहे.वॉशिंग्टन तेहरानमधील शासन बदलाचा पाठपुरावा करत आहे की नाही याबद्दल ट्रम्प यांनी मिश्रित संकेतही पाठवले आहेत. सुरुवातीला इराणचे नेतृत्व अंतर्गत बंडखोरीद्वारे उलथून टाकले जाऊ शकते असे सुचविले असता, नंतर त्यांनी त्या ध्येयाचे समर्थन करणे थांबवले.तथापि, ट्रम्प यांनी रॉयटर्सला सांगितले की ते इराणचा पुढचा नेता निवडण्यात भूमिका बजावू शकतात आणि इराणी कुर्दिश बंडखोरांना हल्ला करण्यास प्रोत्साहित केले. नंतर त्यांनी सोशल मीडिया पोस्टमध्ये इराणच्या “बिनशर्त शरणागतीची” मागणी केली.

तेल आणि आर्थिक प्रभाव

धोरणकर्त्यांसाठी सर्वात तात्कालिक चिंतेपैकी एक म्हणजे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीला धोका आहे, हा अरुंद जलमार्ग ज्यातून जगातील तेलाचा एक पंचमांश भाग जातो.इराणने संघर्षादरम्यान टँकर वाहतूक थांबवली आहे, जर व्यत्यय कायम राहिला तर व्यापक आर्थिक परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली आहे. जरी तेहरानने नंतर ठामपणे सांगितले की गंभीर शिपिंग मार्ग फक्त अमेरिकन, इस्रायली आणि युरोपियन जहाजांसाठी बंद केला जाईल. अटलांटिक कौन्सिल थिंक टँकचे जोश लिपस्की म्हणाले, “अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेवर हा एक आर्थिक वेदनादायक मुद्दा आहे की तो पूर्णपणे अपेक्षित नव्हता.अमेरिकेच्या एका माजी लष्करी अधिकाऱ्याने रॉयटर्सला सांगितले की, आर्थिक घसरणीमुळे प्रशासनातील काहींना गडबड झाली कारण स्ट्राइकपूर्वी तेल बाजारातील तज्ञांचा मोठ्या प्रमाणावर सल्ला घेतला गेला नाही.

रणनीतीवर प्रश्न

काही विश्लेषकांचा असा विश्वास आहे की ट्रम्प यांनी चुकीची गणना केली आहे की इराण मोहीम पूर्वीच्या व्हेनेझुएला ऑपरेशनप्रमाणेच उलगडेल, जिथे अमेरिकेच्या विशेष सैन्याने अध्यक्ष निकोलस मादुरोला ताब्यात घेतले आणि दीर्घकाळ लष्करी कारवाई न करता देशाच्या तेल संसाधनांवर प्रभाव मिळवला.तथापि, इराणने सखोल राजकीय आणि सुरक्षा आस्थापनेसह अधिक लवचिक शत्रू असल्याचे सिद्ध केले आहे. खमेनेई आणि इतर वरिष्ठ नेत्यांचा बळी घेणाऱ्या संयुक्त यूएस-इस्त्रायली हल्ल्याने देखील इराणला बदला घेण्यापासून रोखले नाही, आणि सध्याच्या नेतृत्वाची जागा अधिक कट्टर व्यक्ती घेऊ शकतील की नाही असा प्रश्न उपस्थित केला आहे.यूएस लष्कराचे निवृत्त लेफ्टनंट जनरल बेन हॉजेस यांनी एजन्सीला सांगितले की, अमेरिकन सैन्याची रणनीती प्रभावी ठरली असली तरी, व्यापक धोरण अनिश्चित आहे. “राजकीय, धोरणात्मक आणि मुत्सद्दी दृष्टिकोनातून, संपूर्णपणे विचार केला गेला नाही असे दिसते,” तो म्हणाला.

गल्फ सहयोगी आणि प्रादेशिक चिंता

या संघर्षामुळे गल्फ अरब राज्यांवर दबाव येतो, ज्यांनी यूएस लष्करी तळांचे आयोजन केले आहे आणि युनायटेड स्टेट्समध्ये महत्त्वपूर्ण गुंतवणूक करण्याचे वचन दिले आहे.इराणी क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यांनंतर अनेक आखाती सरकारे वॉशिंग्टनशी जुळवून घेत असताना, युद्धाच्या व्यापक परिणामांबद्दल या प्रदेशात चिंता कायम आहे.ट्रम्प यांना लिहिलेल्या खुल्या पत्रात, UAE चे व्यापारी खलाफ अल हबतूर यांनी लिहिले: “आमच्या प्रदेशाला युद्धभूमी बनवण्याचा अधिकार तुम्हाला कोणी दिला?”मोहिमेचा खर्च वाढत असताना, पहिल्या आठवड्यात अमेरिकेने CSIS नुसार जवळपास $3.7 अब्ज खर्च केले आहेत आणि कालावधी अनिश्चित आहे, ट्रम्प म्हणाले की ऑपरेशन “चार किंवा पाच आठवडे” किंवा “जे काही लागेल ते” टिकू शकते, तरीही त्यांनी रणनीतीच्या पुढील टप्प्यात काय समाविष्ट असेल ते तपशीलवार सांगितले नाही.